این راهنما توسط دفتر وکالت زهره رستگار، وکیل پایه یک دادگستری، و بر اساس تجربه تخصصی در پروندههای شهرداری و دیوان عدالت اداری تهیه شده است.
اگر در مهلت قانونی اعتراض نکنید، رای تخریب قطعی میشود. طبق تبصره ۱۰ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، پس از ابلاغ رای بدوی فقط ۱۰ روز فرصت اعتراض به کمیسیون تجدیدنظر دارید. طبق تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری نیز پس از قطعیت رای فقط ۳ ماه (برای ساکنان ایران) فرصت شکایت در دیوان دارید. خبر خوب: درصد بالایی از این آرا در دیوان با گزارش کارشناس رسمی و لایحه تخصصی نقض میشوند.
⚠️ هشدار: اگر اخیراً با رای ماده ۱۰۰ مواجه شدهاید، همین امروز اقدام کنید. تاخیر، حقوق قانونی شما را از بین میبرد.
کمیسیون ماده ۱۰۰ یک مرجع شبهقضایی است که طبق قانون شهرداری به تخلفات ساختمانی رسیدگی میکند. اعضای آن نمایندگان شهرداری، فرمانداری، دادگستری و شورای شهر هستند. سه نوع رای اصلی صادر میکند:
تفاوت این آرا در عمل چند صد میلیون تا چند میلیارد تومان است.

بیشترین اشتباه مالکان، از دست دادن مهلتهای قانونی است.
طبق تبصره ۱۰ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، پس از ابلاغ رای بدوی، ۱۰ روز فرصت دارید در کمیسیون تجدیدنظر (کمیسیون همعرض با اعضای متفاوت) اعتراض کنید.
اگر رای در تجدیدنظر تایید شد یا اعتراض نکردید، طبق تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون دیوان عدالت اداری، برای ساکنان ایران ۳ ماه و برای ساکنان خارج ۶ ماه فرصت دارید. این مهلتها قانونی و غیرقابل تمدید هستند.
? نکته عملی: در تجربه دفتر ما، بیش از ۷۰٪ پروندههایی که در مهلت ۱۰ روزه به دست ما رسیده، در تجدیدنظر یا دیوان با موفقیت نقض شدهاند.
تبدیل رای تخریب به جریمه زمانی ممکن است که ثابت کنید بنا با اصول سهگانه مغایرت اساسی ندارد:
اگر هر سه اصل رعایت شده باشد، مرجع رسیدگیکننده یا دیوان میتواند حکم قلع بنا را نقض و جریمه را جایگزین کند. قویترین مدارک: شناسنامه فنی ساختمان، تاییدیه مهندس ناظر، و گزارش کارشناس رسمی دادگستری. راهنمای کامل تبدیل رای تخریب به جریمه را در سایت ما بخوانید.
| نوع تخلف | تبصره | میزان جریمه |
|---|---|---|
| اضافه بنا در اراضی مسکونی | تبصره ۲ | نیم تا ۳ برابر ارزش معاملاتی هر مترمربع |
| اضافه بنا در اراضی تجاری، اداری و صنعتی | تبصره ۳ | ۲ تا ۴ برابر ارزش معاملاتی هر مترمربع |
| ساختمان بدون پروانه (با رعایت اصول سهگانه) | تبصره ۴ | یکدهم ارزش معاملاتی یا یکپنجم ارزش سرقفلی |
| عدم احداث یا حذف پارکینگ | تبصره ۵ | ۱ تا ۲ برابر ارزش معاملاتی برای هر پارکینگ |
| تجاوز به معابر شهر | تبصره ۶ | معمولاً قلع و تخریب قسمت متجاوز |
نکته مهم: طبق رای شماره ۲۱۰ هیئت عمومی دیوان، مبنای محاسبه ارزش معاملاتی، تاریخ وقوع تخلف است، نه تاریخ رسیدگی. این تفاوت گاهی جریمه را تا ۵۰٪ کاهش میدهد.

صرف ثبت دادخواست، مانع اجرای حکم تخریب نمیشود. شهرداریها مکلف به اجرای احکام قطعی هستند. تنها راه توقف، درخواست دستور موقت از دیوان است. دو شرط لازم است:
در تجربه ما، در پروندههایی با تهدید تخریب قریبالوقوع، اخذ دستور موقت در کمتر از ۴۸ ساعت امکانپذیر بوده است.
اعتراض به کمیسیون تجدیدنظر ۱۰ روز، شکایت در دیوان ۳ ماه (داخل) یا ۶ ماه (خارج از کشور) از تاریخ ابلاغ رای قطعی.
بله، از طریق درخواست دستور موقت از دیوان میتوان اجرای حکم را تا صدور رای نهایی متوقف کرد.
طبق تبصرههای ۲ و ۳ ماده ۱۰۰، شهرداری پرونده را مجدداً به کمیسیون ارجاع داده و تقاضای صدور رای تخریب میکند.
معمولاً خیر. کمیسیون مکلف به تعطیلی و تخریب محل تجاری غیرمجاز است، مگر در حوزههای خاص.
بر اساس نوع تخلف، کاربری ملک، مساحت تخلف و ارزش معاملاتی در تاریخ وقوع تخلف.
دعاوی ماده ۱۰۰ نیازمند ترکیبی از تسلط بر قوانین شهری، شناخت رویه دیوان و تعامل با کارشناسان رسمی است. خدمات ما:
? رای تخریب گرفتهاید؟ زمان کم است.
قبل از پایان مهلت ۱۰ روزه تماس بگیرید:
تلفن: ۰۹۱۲۱۷۲۲۸۴۰
تهران، فردوس غرب، خیابان ناصر حجازی، ساختمان نگار، پلاک ۴۳۵
اگر با رای ماده ۱۰۰ مواجه شدهاید، سه اقدام فوری:
داشتن وکیل متخصص، تفاوت بین حفظ سرمایه و از دست دادن آن است.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره تخصصی نیست.